پشووەکان لە هەوا دان: ستۆکی کۆمپانیای فڕۆکەوانی لە دۆخی چاوەڕوانی‌دا

وەرزی گەشت و گوزاری هاوین زۆرجار ئەو کاتەیە کە کۆمپانیاکانی فڕۆکە «پارە دروست دەکەن». گەشتیاران مانگەکان پێشتر بلیت دەگرن، فڕۆکەکان پڕ دەفڕن و نرخەکان بەرز دەبن. بەڵام ئەمساڵ بۆشاییەکی ناخۆش هاتووەتە ناوەڕاست: ئەوەی کۆمپانیاکان دەڵێن و ئەوەی لە دەرگای سەرکەوتن (گەیت) ڕوودەدات یەکسان نییە.

یەک شت هەموو شتی گۆڕی

هێرشەکانی ئەمەریکا و ئیسرائیل لەسەر ئێران هاتووچۆی تنگەی هۆرمز تێکدا، ئەمەش بوو بە شۆکێکی گەورە بۆ بواری فڕین لە دوای کۆڤید-١٩. نرخەکانی جێفویڵ (سووتەی تایبەتی فڕۆکە) نزیکەی دوو هێندە بوون لەو کاتەوەی شەڕەکە دەستی پێکرد، کۆمپانیاکانیش لە نێوان تێچوی بەرزبوونەوە و بلیتە کان کە مانگەکان پێشتر بە نرخێکی دیاریکراو فرۆشراون گیر بوون؛ چونکە ئێستا ناتوانن بە ئاسانی نرخ بگۆڕن.

زۆرجار سووتە نزیکەی چارەکی (٢٥٪) خەرجی کارکردنی کۆمپانیاکانی فڕۆکەیە. ئەگەر دوو هێندە ببێت، سیستەمی کارکردن دەست دەکات بە لاوازبوون.

جێفویڵ لە ئەمەریکا ئەم هەفتەیە ٣.٥١ دۆلار بوو بۆ هەر گالۆنێک (پیمانەیەک بۆ مایعات) — لە سەرەکی ٤.٧٨ دۆلار لە ٢ی نیسان دابەزیوە، بەڵام هێشتا زۆر لەسەر ٢.٣٩ دۆلارە کە لە ٢٧ی شوبات بوو، یەک ڕۆژ پێش یەکەم هێرشەکان لەسەر ئێران. وردەکاری نرخەکان دەتوانرێت لە IATA (یەکێتی نێودەوڵەتی گواستنەوەی ئاسمانی) چاودێری بکرێت.

بۆچی چارەکی یەکەم (Q1) باشتر دەردەکەوێت لەوەی هەیە

کێشەکە ئەوەیە: سەرەڕای هەموو ئەمانە، زۆربەی کۆمپانیای گەورەکانی فڕۆکەی ئەمەریکا تازە گەشەی داهات (پارەی فرۆشتن)یان ڕاگەیاند. کێشەکە چییە؟

وەڵامی سادە: چارەکی یەکەم (Q1) وێنەیەکی دواکەوتووە.

کۆمپانیاکانی فڕۆکە زۆرترین کورسییەکان هەفتەکان یان مانگەکان پێشتر دەفرۆشن. ئەو نرخانەی بۆ کانونی دووەم تا ئازار داخراون، پێش ٢٨ی شوبات دانراون و بەهێز مانەوە. شۆکی سووتە لە ناوەڕاستی چارەکەدا هات، بەڵام داهاتی قەبوڵکراو بۆ خۆگرتنەوەی ئەو خەرجە پێشتر دیاریکرا بوو.

وەک چێشتخانەیەک وایە کە نرخەکانی مادەی بنچینەیی پێش قەیرانی کەمبوونەوە قفل کردبێت. یەکەم هەفتەی مینیوەکە باش دەردەکەوێت. کاتێک مینیوەی مانگی داهاتوو چاپ دەکات، ئەوەی ڕاستی دەردەخات.

ئەنجامی Q1 پیشان دەدات کاروبارێک هێشتا تەواو بارەکەی نەکەوتووەتەسەر.

خوێندنەوەی ژمارەکان: ڕوونکردنەوەی خێرا

دوو ژمارە لە ڕاپۆرتی قازانجی کۆمپانیاکاندا زۆر دیارە. ئەمانە واتایان چییە:

• EPS =قازانج بۆ هەر پشکێک. (پشک = بەشێک لە کۆمپانیا کە لە بازاڕدا دەفرۆشرێت). [قازانجی پاکی کۆمپانیا ÷ ژمارەی پشکە بڵاوکراوەکان = EPS] ئەگەر کۆمپانیایەک ٧٠٠ ملیۆن دۆلار قازانج بکات و ١٠٠ ملیۆن پشکی هەبێت، EPS دەبێت ٧. ئەم ڕێگایە قازانج بە شێوەیەکی هاوشێوە پیشان دەدات بۆ ئەوەی کۆمپانیا بچووک و گەورە بە یەک سەرکەوتوو بکرێن، یان بە چاوەڕوانی شارەزایان (analysis/پێشبینی) بکرێن. کاتێک United پێشبینی EPS ـی خۆی لە ١٢–١٤ دەیکاتە ٧–١١، ئەمە هەڵەی بچووک نییە؛ واتە بە نزیکی نیو ملیار دۆلار لە قازانجی چاوەڕوانکراو لە ڕوانگەی پشکدا دەسڕێتەوە.
  
• Full-year guidance (ڕێنمایی ساڵانە) واتە بەڕێوەبەرایەتی کۆمپانیا چۆن پێشبینی دەکات تا کۆتایی ساڵ چەند پارە دەکاتەوە (قازانج/زیان). ئەم پێشبینییە لە سەرەتای ساڵ دادەنرێت و کاتێک بارودۆخ دەگۆڕێت نوێ دەکرێتەوە. کەمکردنەوەی ڕێنمایی واتە: «کەمتر لەوەی گوتومان دەکەین». ڕاگرتنی ڕێنمایی (suspend guidance) ـەکەش، وەک Alaska Air ئەم هەفتەیە کرد، واتە کۆمپانیا ناتوانێت دوورتر ببینێت بۆ ئەوەی ژمارەیەک بدات؛ چونکە نرخەکان زۆر توند دەگۆڕێن. بازاڕ زۆرجار بە توندی زیاتر وەڵام دەدات بە ڕاگرتن وەک بە کەمکردنەوە، چونکە نادیاربوون سەختترە بۆ نرخدان، بەتایبەتی بۆ مامەڵەکانی CFD (مامەڵە لەسەر جیاوازی نرخ: ڕێککەوتنێک کە تۆ پشکەکان ناگریت، تەنها لەسەر بەرزبوون/دا بەزینەوەی نرخ قازانج یان زیان دەکەیت).

EPS و ڕێنمایی ساڵانە ئەو شێوەنەیە کە «وەرزی ڕاپۆرتی قازانج» دەگوازرێتەوە بۆ جوڵەی نرخی پشک.

کۆمپانیایەک دەتوانێت داهاتی Q1 ـی بەهێز هەبێت، بەڵام پشکەکەی دابەزێت. چونکە نوێکردنەوەی ڕێنمایی پیشان دەدات ئەو چارەکە باشە استثنا بوو، نە ئەو ڕێڕەوەی بەردەوام. ئەمەیە ئەوەی ئێستا لە پشکەکانی فڕۆکەی ئەمەریکا ڕوودەدات.

کۆمپانیاکان چۆن دابەش بوون

تۆمارەکانی داهاتی Q1 کە ئەم هەفتەیە بڵاوکرانەوە، ئەم کۆمپانیا فڕۆکانەیان تێدایە:

United (UAL) لە Q1 چاوەڕوانی شارەزایانی تێپەڕاند، و بەڕێوەبەری گشتی Scott Kirby «چارەکی یەکەمی بەهێز» پشتڕاست کرد، کە ئاماژەیە بەوەی هەوڵی کۆمپانیا بۆ کورسی و خزمەتگوزاری پێشکەوتوو (premium) کاریگەری هەیە. گەشتیارانی پڕپارا کەمتر وادەهێنرێن کە کاتێک نرخ بەرز دەبێت بڕۆنە لای رقیب، وەک پەناگەیەک کە United دروستی کردووە.

Southwest (LUV) زۆربەی هەموو فڕینەکانی ناوخۆییە و قەرزی کەمتر هەیە وەک بەراورد بە کۆمپانیا گەورەکانی تۆڕی نێودەوڵەتی. بۆیە ئێستا جێگیرترین دەرچوونە بۆ تێڕوانین، هەرچەندە قازانجیان (margin = جیاوازی نێوان داهات و خەرج) کەمترە لە هاوڕێ نێودەوڵەتییەکان. ڕێنمایی EPS ـی ساڵانەیان لەسەر ٤ هێشتەوە و بۆ Q2 پێشبینی گەشەی داهات بۆ هەر کورسی/یەکەی فرۆشتن (unit revenue) دەکات بە ١٦.٥–١٨.٥%، هەرچەند بەڕێوەبەری گشتی Bob Jordan بە «گرانبوونی زۆری سووتە» ئاماژە کرد.

American (AALG) چیرۆکێکی تر دەڵێت. داهاتی Q1 ـی گەیشتە تۆمار: ١٣.٩١ ملیار دۆلار، بەڕێوەبەری گشتی Robert Isom گوتی «تەنانەت لە ژینگەیەکی کارکردنی نائارامدا، قازانجی پێش باجمان (pretax margin = قازانج پێش ئەوەی باج بدرێت) نزیکەی ٢ خاڵ باشتر بوو وەک بەراورد بە ساڵی ڕابردوو». بەڵام کۆمپانیا هێشتا زیانی پاکی «ڕێکخراو/چارەسەری کراو» (adjusted net loss = زیانی پاک کە هەندێ خەرجی دەستەواژەکان لێی دەکرێتەوە بۆ بینینی ژێرخانی کاروبار) هەبوو: ٠.٤٠ دۆلار بۆ هەر پشکێکی کەمکراو (diluted share = ژمارەی پشکەکان بەحسابی هەموو ئەو پشکە زیادەیەی کە دەتوانرێت دەرکەون). ڕێنمایی ساڵانەیان کەمکراوەتەوە، کەمترین ئاست ئێستا زیان پیشان دەدات، و چاوەڕوان دەکرێت پارەی سووتەیان ئەمساڵ زیاتر لە ٤ ملیار دۆلار زیاد ببێت.

تۆماری داهات و زیانی پاک لە هەمان چارەکدا، نیشانەی فشاری ڕاستەقینەی خەرجە. بەراورد بکەیت، American (AALG) قەرزی زیاتر هەیە و داهاتی کەمتر لە خزمەتگوزاری پێشکەوتوو دەهێنێت وەک United (UAL)، بۆیە کەمتر ئەمکانی هەیە کاتێک خەرجی Q2 بە تەواوی دەکەوێتەسەر.

وردەکارییەک: پشکی American پاش بڵاوکردنەوەی ئەنجامەکان لە مامەڵەی پێش بازاڕدا (pre-market = مامەڵە پێش دەستپێکردنی کاتی فەرمی بازاڕ) بەرزبوو، چونکە وەبەرهێنەران خوشحال بوون لەوەی زیانەکە کەمتر بوو لە چاوەڕوانی. ئەوە واتە چاوەڕوانی خراپ بوو. ئەگەر ڕێنمایی Q2 لە ئێرەوە ناامێدی بکات، وەڵامەکە زۆر نەرم نابێت.

ئەم پشکانی فڕۆکە لە VT Markets وەک CFD Shares مامەڵە بکە. (CFD = ڕێککەوتن لەسەر جیاوازی نرخ؛ واتە تۆ پشک ناکڕیت، تەنها لەسەر گۆڕانی نرخ قازانج/زیان دەکەیت.)

Q2 و Q3 چی پیشان دەدەن

Q2 و Q3 ئەم «پەرەسەندە»یان نابێت. داواکاری نوێ (booking = رزەرڤ/گرتنی کورسی) لە ژینگەیەکی خەرجی جیاوازدا نرخ دەبەسترێت. نرخەکان هەنووکە نزیکەی ٢٠٪ بەرزترن وەک بەراورد بە ساڵی ڕابردوو. ئەوەی گرنگە ئەوەیە گەشتیاران، بە تایبەتی گەشتیارانی خۆشی (leisure travellers)، ئایا لە تەواوی هاوینی پڕەڵا (peak) ـدا هێشتا ئەو نرخانە دەدەن یان نا. ئەمەیە ئامارەکەی دوو ڕاپۆرتی داهاتوو.

لە ڕاپۆرتی مانگی تەممووزدا وێنەکە ڕوون دەبێت. تا ئەو کاتە، هەر رزەرڤێکی داهاتوو دوای دەستپێکردنی شەڕەکە نرخ دادەنرێت. خەرجی تەواوی چارەکی سووتە بەبێ ئەو پەرەسەندی فرۆشتنی پێشتر دەکەوێتەسەر. ڕێژەی پڕبوونی کورسی (load factor = چەند لە سەدای کورسییەکان پڕن) دەردەخات کە گەشتیاران نرخ بەرزبوونەوە قبوڵ دەکەن یان بە ئارامی کەمتر رزەرڤ دەکەن.

چەند شتێک بۆ چاودێری:

• ئایا ڕێکارەکانی پاراستن لە گرانبوونی نرخ (hedging = پێشکڕین/ڕێککەوتن بۆ دڵنیابوون لە نرخ بۆ داهاتوو) قازانج پاراستووە لە Q2 یان کۆمپانیاکان خستووەتە بەر نرخە ڕاستەوخۆکان (spot price = نرخی ئێستایی بازاڕ)
• ڕێژەی پڕبوونی کورسی لە ڕێگاکانی گەشت و خۆشی، چونکە ئەو داواکارییە زیاتر بە نرخ هەستیارە
• ڕاگرتنی پێشبینی زیاتر — Alaska Air پێشبینی ساڵانەی خۆی تەواو هەڵگرت
• چۆن ڕێگاکانی ئەمەریکا-ئەورووپا (transatlantic = ناوەڕاستی دەریای ئەتڵەنتیک) دەگرنەوە، لە کاتێکدا دابینکاری سووتە لە ئەورووپا توندتر دەبێت (کەمبوونەوەی سووتە واتە دەکرێت خەرج زیاد بکات یان فڕین کەم بکات)

لە سەر تیشکی Earnings Season ـی VT Markets بمێنەوە. (Earnings Season = ماوەی ئەو کاتەی کۆمپانیاکان ڕاپۆرتی قازانجی چارەکیان بڵاو دەکەنەوە.)

ئێستا

بۆ مامەڵەکاران، جیاوازی نێوان کۆمپانیاکان ئەو بابەتەیە کە زیاتر دەتوانرێت لەسەری کار بکرێت.

United و Southwest پاراستنی باشتر (hedge)، دۆخی دارایی بەهێزتر (balance sheet = لیستی دارایی و قەرز)، و قەرزی کەمتر هەیە؛ ئەوانە زۆرتر دەتوانن بەردەوام بن ئەگەر سووتە بەرز بمێنێت.

American و کۆمپانیا قەرزدارتری تر مەترسی دابەزینی زیاتر هەیە، و جوڵەی توند لە نرخی پشکدا دەتوانێت ڕووبدات، تا کاتێک جیاوازی نێوان خەرج و نرخدان پێک دەگەن.

ئێستا بازرگانی دەست پێبکە – ئێرە کلیک بکە بۆ دروستکردنی ئەکاونتی ڕاستەقینەی VT Markets خۆت