جۆن ویلیامز وتی ئاستی ئێستای ڕێژەی سوود لە لایەن فێد (بانکی ناوەندی ئەمریکا) بە شێوەیەکی گونجاو دانراوە بۆ ئابوورییەک کە ڕیسکی زیادەی هەیە بەهۆی شەڕی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. وتی شەڕی ئێران کێشەی ئابووری نوێ و نادیار دروست کردووە.

وتی شۆکەکانی پەیوەست بە شەڕ تەنها نرخەکان ناگەڕێنن، بەڵکو بەردەستبوونی کاڵاکانیش (کومۆدیتی: ماددە سەرەکی و بازاڕی وەک نەوت، گاز، گەندم، مەعادن) کاریگەری لێ دەکەن. وتی بەهێزی بەشێک لە بازاڕ لەوەوە دێت کە ئەمریکا ئێستا کەمتر بەرپرسیاریەت و تێکەڵبوونی هەیە لە شۆکی نەوت (بەرزبوونی ناچاوەی نرخ و داشکانی پێشکەشکردن).

سیاسەتی فێد لە شوێنی خۆی دەمێنێتەوە

وتی گرنگە چاوەڕوانی خەڵکی و بازاڕ بۆ هەڵگران (هیوای هەڵسەنگاندنی داهاتووی نرخەکان) بە باشی «لێکدانراو» بمێنێتەوە، واتە خەڵک و بازاڕ پێیان نەچێت کە خەرجی و نرخەکان بێ کۆنترۆڵ دەچنە سەرەوە. وتی هەڵگران لە چەند مانگی داهاتوودا بە ئاشکرایی لە سەرووی ٣٪ دەبێت.

وتی ڕیسکی سایبەر (هێرشی ئەلیکترۆنی/هاککردن کە دەکرێت سیستەمە داراییەکان یان ژێرخانی کارەبا و نەوت و گاز تێک بدات) نیگەرانییەکی سەرەکییە. وتی نرخدانانی بازاڕ (بازاڕ چۆن بڕیار دەدات و نرخ دەگرێت) هاوسەنگییەکە لە نێوان پێشبینی باشی ئەمریکا و نادیاری پەیوەست بە شەڕ.

وتی هەرچەند شەڕەکە درێژ بکێشێت، کاریگەرییە ئابوورییەکان گەورەتر دەبن. وتی ئەم کاتە باش نییە فێد ڕێنمایی داهاتووی «قەدەغە و پابەند» بدات (forward guidance: پێشانی بڕیارە داهاتووییەکان بە شێوەی فەرمی)، و وتی سیاسەتی دارایی (monetary policy: بەکارهێنانی ڕێژەی سوود و ئەمرازە بانکییەکان بۆ کۆنترۆڵی هەڵگران و گەشە) لە شوێنی دروستە.

بەوەی فێد ئاماژە دەدات کە «لە شوێنی خۆی دەمێنێتەوە»، لە کاتی نزیکدا نابێت چاوەڕوانی گۆڕانکاری بکەین لە ڕێژەی سوودی فێدراڵ فەندز ٥.٢٥٪-٥.٥٠٪ (federal funds rate: سوودی بنەڕەتی فێد کە بانکی ئەمریکایی لەنێوانیاندا بۆ قەرزدانەوەی کورت‌ماوە بەکاردێنەن و کاریگەرییەکی گشتی لە بازاڕی سوود هەیە). نەبوونی ڕێنمایی داهاتووی قەدەغە واتە لەوانەیە «پریمیۆم»ی هەڵبژاردەکان (options: مەرجێکی کڕین/فرۆشتن لە داهاتوو بە نرخێکی دیاریکراو؛ premium: پارەی مەرجەکە) لەسەر فیوچەری SOFR زیاد ببێت. SOFR (Secured Overnight Financing Rate) ڕێژەی سوودی شەو بە شەوەیە کە پشتگیری دارایی هەیە و لە ئەمریکا زۆر بەکاردێت بۆ گرێبەستەکان. لەو بارودۆخەدا، وڵامدانەوەی بازاڕ توندتر دەبێت لەسەر بنەمای داتای نوێ (وەک هەڵگران و کار) نەک وتار و قسەکانی فێد. بازرگانان/تریدەران پێویستە ئامادەبن بۆ جوڵانەوەی توند بەدوای ڕاپۆرتی داهاتووی هەڵگران و کارکردن.

ستراتیژیەکانی توندی بازاڕ

هەڵگران چاوەڕوان دەکرێت «دەستیگیر» بمێنێتەوە (sticky inflation: کەم نابێتەوە بە خێرایی) و بۆ چەند مانگی داهاتوو لە سەرووی ٣٪ بمێنێتەوە. ئەم بیرۆکەیە پشتگیری دەکرێت لەلایەن دوایین ڕاپۆرتی CPI بۆ ئازاری ٢٠٢٦ کە نیشانی دا هەڵگران گەیشتە ٣.٦٪. CPI (Consumer Price Index) پێوەرێکە بۆ گۆڕینی نرخەکانی سەبەتێک لە کاڵا و خزمەتگوزارییە بۆ بەکاربەر. ئەمە گۆڕانکارییەکی گرنگە بەرامبەر بە ڕێڕەوی کەمبوونەوەی هەڵگران (disinflation: هەر هەڵگران هەیە بەڵام خێرایی بەرزبونەوەی کەم دەبێت) کە زۆرێکی ساڵی ٢٠٢٥مان بینی، و دەردەخات کە قمارکردن لەسەر کەمکردنەوەی نزیکی ڕێژەی سوود شوێنی خۆی نییە. بازاڕی سووڤاپی هەڵگران (inflation swaps: ڕێککەوتنی گۆڕینی پارە لەنێوان دوو لایەن بەپێی هەڵگران، بۆ پاراستن یان قمارکردن لەسەر داهاتووی هەڵگران) ئێستا ئەم «بەرزتر بۆ ماوەی درێژتر»ە نرخ دەگرێت.

کێشەی بەردەوامی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست سەرچاوەی سەرەکی نادیارییە و ڕیسکی هەردوو شۆکی نرخ و کەمبوودی ڕاستەقینەی کاڵای سەرەکی دروست دەکات. بەوەی نەوتی برێنت (Brent crude: جۆرێکی نەوتی خاو کە پێوەرێکی جیهانییە) تازە لەسەر ١١٥ دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک ڕاوەستا دوای تێکدانی نوێ لە تەنگەی هۆرموز (Strait of Hormuz: ڕێگایەکی زۆر گرنگ بۆ گواستنەوەی نەوت)، هەڵبژاردەی کۆڵی درێژ (long call options: کڕینی مافێک بۆ کڕینی کاڵا/ئەسەت لە داهاتوو بە نرخێکی دیاریکراو، بۆ سوود وەرگرتن لە بەرزبونەوە) لەسەر نەوت و کاڵا سەرەکییەکانی تر ڕێگایەکی ڕاستەوخۆیە بۆ دانان بۆ ئەگەر شەڕەکە خراپتر بێت. بازاڕ زیاتر سەرنجی دەدات بە «بەردەستبوون»ی پێشکەشکردن، نەک تەنها «نرخ».

ئەم تێکەڵەیەی تەنیشتی سیاسی (geopolitical tension: گرژی نێوان وڵاتان و شەڕ) و نادیاریی سیاسەتی دارایی، VIXی هەڵداهاتووییەکانی بازاڕی سهام (VIX: پێوەری ترس/چالاکی نرخەکان کە جوڵانەوەی چاوەڕوانکراوی S&P 500 پێوانە دەکات) گەیاندووە نزیکەی ٢٤، زۆر لەسەر ئەوەی کە مێژوویی ناوەندییە. ئەم بارودۆخە پێشنیار دەکات کە «کڕینی چالاکی» (buying volatility: کڕینی هەڵبژاردەکان بۆ سوود وەرگرتن لە جوڵانەوەی زۆر، نەک ئاراستەی دیاریکراوی نرخ) دەتوانێت ستراتیژییەکی سەرەکی بێت بۆ هەفتەکانی داهاتوو. لە بەرچاوی ئێمەدا، هەبوونی کۆڵی VIX یان پوتی دەرەوەی ناوەندی (out-of-the-money puts: هەڵبژاردەی فرۆشتن کە نرخەکە لە ئێستادا لە دەرەوەی سوودە، بەڵام پاراستن دەدات ئەگەر بازاڕ توند دابەزێت) لەسەر ئیندێکسە سەرەکییەکان پاراستنێکی بەسوودە بەرامبەر شۆکەکان.

بازاڕ وادیارە ئابووریی بەهێزی ئەمریکا هاوسەنگ دەکات لەگەڵ ئەم ڕیسکانەی دەرەوە، کە دەتوانێت بازرگانی «لاپەڕاو و ناو سنوور» دروست بکات لە ئیندێکسە گەورەکانی سهام. بۆیە ستراتیژی وەک ئایرۆن کۆندۆر لەسەر SPX (iron condor: چوار هەڵبژاردە بە هاوکێشەی کڕین/فرۆشتن کە لە سنوورێکی دیاریکراودا سوود دەهێنێت و ڕیسکی سنووردار دەکات؛ SPX: ئیندێکسی S&P 500) دەتوانێت کارا بێت بۆ وەرگرتنی کەمبوونەوەی نرخی هەڵبژاردە لەگەڵ کاتی (premium decay: کەمبوونەوەی نرخ/پارەی هەڵبژاردە بەهۆی تێپەڕینی کات). هەروەها باسکردنی ڕیسکی سایبەر وەک ئاماژەیەک دەبینین بۆ ئەوەی وریابین لە ڕووداوێکی دەگمەنی قووڵ (black swan: ڕووداوێکی زۆر نایاب و ناچاوە کە کاریگەرییەکی گەورە دەهێنێت) کە دەتوانێت لەناکاو ئەم هاوسەنگییە تێک بدات.