یواخیم ناگێل، سەرۆکی بانکی ناوخۆی ئەڵمانیا (Bundesbank) و یەکێک لە بڕیاردهرانێکی بانکی ناوەندی ئەورووپا (ECB)، چوارشەممە لەگەڵ بلۆمبێرگ قسەی کرد لەسەر مەترسییەکان پەیوەندیدار بە دەریای هۆرمۆز. وتی داهاتوو نێوان سناریۆی بنەڕەتی ECB و سناریۆی خراپتر دایدەنیشێت.
وتی هێشتا ڕوونییەکی پێویست نییە سەبارەت بەوەی لە نیسان چی ڕوودەدات، و بڕیاردهران دەبێت هەموو هەڵبژاردەکان بەردەست بهێڵن. زیادیکرد کە دوو هەفتە دەکرێت زۆر زانیاری تازە بخاتە پێشەوە.
ناگێل وتی بارودۆخەکە لە ماوەی هەفتەی ڕابردوو کەمێک باشتر گەشەی کرد. هەروەها وتی “چاوەڕوانییەکانی هەڵکەوتنی نرخ” (ئەو باوەڕانەی خەڵک و بازاڕ دەیان هەیە سەبارەت بەوەی نرخەکان داهاتوودا تا چەند دەبن) ئێستا جێگیرن، بەڵام دەکرێت بگۆڕێت.
وتی تا کاتێک بارودۆخی دەریای هۆرمۆز چارەسەر نەکراوە، مەترسیی زیادبوونی هەڵکەوتنی نرخەکان زیاد دەبێت.
پرسیارەکانی پەیوەندیدار بە دەریای هۆرمۆز گرنگن، بۆیە ئێمە نێوان سناریۆی بنەڕەتی و سناریۆی خراپتر دایدەنیشنین. لە ماوەی نیساندا دەبێت هەموو هەڵبژاردەکان بەردەست بهێڵین، چونکە دوو هەفتە دەکرێت زانیاری زۆر تازە بهێنێت. بارودۆخەکە هێشتا گۆڕاوە، و ڕەفتاری بازاڕ دەبێت ئەم دڵنیایی کەمەی بەرز نیشان بدات.
ئەم فشارە لە بازاڕی وزەدا دیارە؛ نرخەکانی نەوتی برێنت (Brent crude: جۆرێکی بنچینەی نرخدانانی نەوت لە بازاڕی جیهانی) لە دوو هەفتەی ڕابردوودا زیاتر لە ٨٪ بەرزبوونەوە و بە سەرووی ٩٥ دۆلار بۆ هەر بەرمیل مامەڵە دەکات. ئەمە ڕاستەوخۆ ئەنجامی “زیادبوونی نرخی مەترسی”یە (risk premium: زیادە پارەیەک کە بازاڕ لەبەر ترس لە هەڕەشە و نائاسایی لە نرخدا زیاد دەکات) کە پەیوەندیدارە بەوەی نزیکەی ٣٠٪ لە نەوتی جیهان کە بە ڕێگای دەریا دەگوازرێتەوە لەم دەریچەیەدا تێپەڕ دەبێت. لە ساڵی ٢٠١٩یش، کاتێک کێشە لەناو تانکەرەکان (tanker: کشتی گەورەی گواستنەوەی نەوت) ڕووی دا، واکارێکی هاوشێوە بینرا، بەڵام کەمتر درێژخایەن بوو.
هەرچەندە ئێستا چاوەڕوانییەکانی هەڵکەوتنی نرخ بە جێگیر دادەنرێن، بە بەردەوامی نرخە بەرزەکانی وزە دەکرێت خێرا بگۆڕێت. “هەڵکەوتنی نرخە ناوکی”ی ناوچەی یۆرۆ (core inflation: هەڵکەوتنی نرخ بە بێ خواردن و وزە، بۆ ئەوەی نوسانە توندەکان لە ژمارەکان دەرنەکەوێت) هێشتا لەسەرووی ئامانج ماوە و لە ٣.١٪ داوەستاوە. ئەم شۆکەی وزەیە (energy shock: گۆڕانی ناگهانی و توندی نرخ یا دابینکردنی وزە) دەکرێت ئەو ڕێژەی دابەزینی هەڵکەوتنی نرخەکان کە دوایین ماوە دەبینرا پاشگەز بکات. مەترسیی هەڵکەوتنی نرخەکان زیاد دەبێت تا بارودۆخی هۆرمۆز چارەسەر نەبێت.
بۆ کەسانێک کە لە بازاڕی “گرێبەستە داهاتوو” و “ماملەی پارەدان بە پێشبینی” کار دەکەن، ئەمە واتە باشترە پاراستن بکڕن بەرامبەر بەرزبوونەوەی توندی نرخەکانی نەوت؛ وەک کڕینی “هەڵبژاردەی کڕین” (call option: مافێک، نەک پێویستی، بۆ کڕینی شتێک بە نرخێکی دیاریکراو لە کاتێکی دیاریکراودا) کە نرخی “دەرەوەی بازاڕ”ی هەیە (out-of-the-money: کاتێک ئەم مافە لە ئێستادا سودی ڕاستەوخۆ نییە چونکە نرخی بازار باشترە) لەسەر گرێبەستەکانی WTI یان Brent (futures: ڕێککەوتنێک بۆ کڕین/فرۆشتن لە داهاتوو بە نرخێکی ئێستا دیاریکراو). “نوسانی پێشبینیکراو” (implied volatility: ئەو قەبارەی نوسانەی بازاڕ لە نرخەکانی ئەم هەڵبژاردانەدا پێشبینی دەکات) لە بازاڕی وزەدا بەرزبووە، بەڵام ئەگەر وتار و هەڕەشەکان بگۆڕێن بۆ کردار، دەکرێت زۆرتر بەرز ببێت. پاراستن لە ئێستادا باشترە لەوەی دواتر بە دوای جووڵانێکدا بچیت.
ئەم بارودۆخە هەروەها پێویستی هەڵسەنگاندنێکی نوێی هەڵوێستەکانی نرخِ فاییدە هەیە. بازاڕی “گۆڕینەوەی نرخِ فاییدە” (interest rate swaps: ڕێککەوتنێک کە دوو لایەن تێیدا پارەی فاییدەیان دەگۆڕن، یەک لایەن نرخێکی جێگیر دەدات و ئەوی تر نرخێکی گۆڕاو) پێشبینییەکانی دابەزاندنی نرخی فاییدەی ECBی لە چارەکی سێیەمەوە دواخستووە، تەنانەت بۆ ئەوەی لە ساڵی ٢٠٢٦یش ڕوو نەدات. ئەگەر کەسێک بخواێت بۆ ماوەی درێژ نرخەکان “بەرز بمێنن” خۆی پارێز بکات، دەکرێت لە گۆڕینەوەکاندا نرخی جێگیر بدات (pay fixed: تۆ نرخی جێگیر دەدەیت و لە بەرامبەردا نرخی گۆڕاو وەردەگریت) یان “مافی فرۆشتن” بکڕێت (put option: مافێک بۆ فرۆشتن بە نرخێکی دیاریکراو) لەسەر گرێبەستەکانی داهاتووی سندی بانکی (bond futures: گرێبەستی داهاتوو لەسەر سند) بۆ پاراستنی پۆرتفۆلیۆ (portfolio: کۆمەڵە وەبەرهێنان و دارایی) لە گۆڕینی توند بۆ لایەنی سەختگیر (hawkish: هەڵوێستی سەختگیر لە دژ هەڵکەوتنی نرخ، بە بەرزکردنەوەی نرخِ فاییدە) .
